Belediyelerin Derneklere Yardım Etmesi- Ortak Hizmet Projesi

Dernek Nedir?

Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarına dernek denir.

Medeni Kanunumuza göre fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişilerin önceden izin almaksızın dernek kurma hakkı vardır. Her derneğin bir tüzüğü bulunur ve bu tüzükte derneğin amacı, bu amacı gerçekleştirmek için dernekçe sürdürülecek çalışma konuları ve çalışma biçimleri ile faaliyet alanı yer alır.

Bütçeden Yardım Yapılması

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde;

“Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”

Dernekler Kanununa Göre Yardım

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun “Yardım ve işbirliği” başlıklı 10 uncu maddesinde;

“Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.

5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler. 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmaz.”

6360 sayılı Kanun Sonrası Durum

6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 19’uncu maddesinin 2’nci fıkrasında da;

“5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” denilmektedir.

Özellikle 6360 sayılı Kanun ile dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından nakdi yardım yapılamaz.

Sayıştay Temyiz Kurulunun 04.06.2013 tarih ve 37316 sayılı kararında; ” Belediyelerin özürlü dernekleri ve kamu yararına çalışan dernekler haricindeki derneklere nakdi yardım yapamayacağı ve sözü edilen bu derneklere yapılacak yardımın da belediye meclisince izin verilen ortak hizmet projeleri çerçevesinde yapılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.” denilmek suretiyle derneklere nakdi yardım yapılamayacağına hükmetmiştir.

Ancak Kamu Kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.

Derneklere Yardım İçin Neler Gerekir?

Söz konusu maddede yer alan hükümler incelendiğinde, derneklere yardım için getirilmiş koşulları görmekteyiz. Bu koşulları şöyle sıralamak mümkündür.

1.      Belediye meclis kararı

2.      Meclis kararı üzerine yapılacak anlaşma

3.      Derneğin talebinin belediyenin görev ve sorumluluk alanına giren bir talep olması

4.      Ortak hizmet projesi(Tüm talepler için ve bütün dernek, vakıf ve odalar için şart

5.      Mülki idare amirinin izni(Kamu yararına çalışan dernekler, muafiyet tanınmış vakıflar, 5362 kapsamındaki meslek odaları hariç)

Madde metninin incelenmesinden sonra ortaya çıkan koşullar değerlendirildiğinde şunları söylemek mümkündür; derneklerden gelen bir talep sonrası öncelikle talebin belediyenin görev ve sorumluluk alanına girip girmediğine bakılmalıdır. Daha sonra taleple ilgili bir anlaşma hazırlanmalı ve bu anlaşma için meclis kararı alınmalıdır. Kanaatimizce burada dikkat edilmesi gereken hususlardan biride meclis kararı öncesi ortak hizmet projesinin net olarak ortaya konulmuş olması. Yani ortak hizmet projesi kapsamında gerçekleştirilecek faaliyetler belirtilmeli ve bu faaliyetler için belediyeden nelerin talep edildiği, faaliyetin gerçekleşmesi için belediyenin hangi harcamaları yapması gerektiği açıkça ortaya konulmalıdır. Çünkü belediye meclisi karar alırken söz konusu proje ile ilgili belediyenin üstleneceği sorumlulukları net olarak görmelidir.

Ortak Hizmet Projesi Nedir?

Burada ifade edilen ortak hizmet projesinden kasıt ise, gerçekleştirilecek projenin;

1- Belediyelerin görev ve sorumlulukları içerisinde yer alması,

2- Derneklerin amacına uygun olması,

gerekmektedir.

Derneklere yardım yapılabilmesi konusunda ortak hizmet projesinin ne olduğu, hangi taleplerin ortak hizmet projesi kapsamında değerlendireceği en belirsiz unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Nitekim herhangi bir kanunda bu kavram açıkça tanımlanmamıştır. Bu konuda vereceğimiz örneklerle durumu biraz daha açıklığa kavuşturmaya çalışacağız.

Derneklerden gelen talepler için öncelikle; gerçekleştirilecek faaliyetin belediyenin görev ve sorumluluk alanına giren konularda olması gerekmektedir. Ortak hizmet projesi kavramındaki “hizmet” ifadesinin “belediyenin görev ve sorumluluk alanına giren bir konu” olduğunu değerlendirmekteyiz. Şayet bir derneğin talebi belediyenin görev ve sorumluluk alanına giren bir konu ise bu talebi gerçekleştirilebilecek bir “hizmet” olarak değerlendirmek mümkündür. Görev ve sorumluluk alanı tespitinde 5393 sayılı kanunun 14’üncü maddesine bakılabilir. Ayrıca bu tespiti yaparken mezkûr maddede yer verildiği üzere mahalli ve müşterek nitelikte olma şartını unutmamak gerekir.

Diğer yandan gerçekleştirilecek “hizmet”in bir proje niteliği taşıması içinde iyi planlanmış olması, hizmetin gerçekleşebilmesi için gerekli unsurların doğru ve tam tespit edilmiş olması gerekmektedir. Kanun koyucunun buradaki bir amacının belediye bütçesin yapılacak yardımın etkinliğini ve verimliliğini arttırmak olduğu söylenebilir. Kanun koyucu burada, üzerinde iyi çalışmış, en azından bir proje olarak nitelendirilebilecek seviyeye gelmiş yardım taleplerinin değerlendirilmesini istemektedir.

Ortak hizmet projesi kavramının içerisinde yer alan “ortak” ifadesinin ise; tarafların birlikte, her ikisinin maddi veya maddi olmayan katkılarıyla beraber gerçekleştirebilecekleri bir hizmet projesini ifade ettiği söylenebilir.

Örnek Ortak Hizmet Projesi: Faaliyetlerini çevresel konularda yürüten bir dernek belediye sınırları içerisinde bulunan bir yerde, belediye sınırları içerisinde olan okullardaki öğrencilerle birlikte ağaç dikme projesi gerçekleştirmek istedi. Bununla ilgili projesini nerede, ne zaman, hangi okullarla, kaç tane ağaç dikileceği bilgilerini içerecek şekilde oluşturdu. Dernek öğrencilerin organize edilmesi, ekip dikme araçlarının teminini kendisinin karşılayacağını belirtti. Belediyeden de söz konusu proje kapsamında dikilecek ağaçların maliyetinin karşılanmasını istedi. Belediyede meclisi de söz konusu ortak hizmet projesi talebi kapsamında X miktarda ağacın belediye tarafından karşılanmasına karar verdi. (Burada belirtmek istediğimiz bir husus; talep reddedilebilir, tamamen yada kısmen de karşılanabilir.)

Bu örnekteki ortak hizmet projesini incelediğimizde; derneğin talebi mahhli ve müşterektir. Belediyenin görev ve sorumluluk alanına giren bir konudadır(5393 m.14, …ağaçlandırma.) ve bu yüzden bir “hizmet” olarak nitelendirilebilir. Bir proje olarak nitelendirilebilir çünkü iyi planlanmıştır, nerede ne zaman olacağı bellidir, ne kadar ağaca ihtiyaç duyulacağı belirlenmiştir. Ortak bir projedir, ortak olma niteliğini taşımaktadır çünkü belediyeden sadece ağaçları temin etmesi istenmekte, projenin geri kalan kısımlarının da(öğrencilerin organize edilmesi, ekip dikme araç gereçleri vs) dernek tarafından karşılanacağı belirtilmektedir.

Kaynak: www.hukuknediyor.com
(Bu yazı kaynak gösterilip ve aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

 11,805 total views,  3 views today

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir