İşçinin Haklı Nedenle Derhal Feshi

Bilindiği üzere 4857 sayılı İş Kanununda hem işçilerin hem de işverenlerin haklarını korumaya öncelik verilmiştir. Bu nedenle Kanun da yer verilen konular işçi ve işveren ilişkilerini düzenlemeye yöneliktir.

Yazımızda işçilerin haklı nedenle iş sözleşmesini derhal feshedebileceği durumlar anlatılacaktır.

İşçinin Haklı Nedenle Derhal Feshi

İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı 4857 sayılı İş Kanunun 24'üncü maddesinde açıklanmaktadır. Süresi belirli olsun veya olmasın işçi, aşağıda açıklayacağımız nedenlerle iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilmektedir.

Sağlık sebepleri:

a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.

b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.

Sağlık nedenleri ile fesih hakkının doğması için tehlikenin işin niteliğinden kaynaklanması ve bu tehlike işçinin sağlığını veya yaşayışını etkilemelidir. Fesih hakkının doğması için tehlikenin işin niteliğinden kaynaklanması ve bu tehlikenin işçinin sağlığını veya yaşayışını etkilemesi gerekmektedir.

YARGITAY 22. Hukuk Dairesi  2018/13838 E. ,  2018/25135 K.

Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:

a) İşveren iş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında yanlış vasıflar veya şartlar göstermek yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler vermek veya sözler söylemek suretiyle işçiyi yanıltırsa.

b) İşveren işçinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunursa veya işçiye cinsel tacizde bulunursa.

c) İşveren işçiye veya ailesi üyelerinden birine karşı sataşmada bulunur veya gözdağı verirse, yahut işçiyi veya ailesi üyelerinden birini kanuna karşı davranışa özendirir, kışkırtır, sürükler, yahut işçiye ve ailesi üyelerinden birine karşı hapsi gerektiren bir suç işlerse yahut işçi hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır isnad veya ithamlarda bulunursa.

d) İşçinin diğer bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından işyerinde cinsel tacize uğraması ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemler alınmazsa.

e) İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse,

f) Ücretin parça başına veya iş tutarı üzerinden ödenmesi kararlaştırılıp da işveren tarafından işçiye yapabileceği sayı ve tutardan az iş verildiği hallerde, aradaki ücret farkı zaman esasına göre ödenerek işçinin eksik aldığı ücret karşılanmazsa, yahut çalışma şartları uygulanmazsa.

Derhal fesih hakkını kullanma süresi

İş Kanununun 26. maddesine göre iş sözleşmesinin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Maddede belirtilen bu süreler hak düşürücü süre olup resen gözetilmesi gerekmektedir. Haklı neden bulunmasına rağmen lehine haklı neden ortaya çıkan taraf belirtilen süre içerisinde fesih iradesini kullanmazsa ya da bu süre aşıldıktan sonra fesih iradesini ortaya koyması durumunda fesih haksız hale geleceğinden işçinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanacağı açıktır.

YARGITAY Hukuk Genel Kurulu 2017/1722 E.,  2017/586 K.

Zorlayıcı sebepler:

Zorlayıcı sebep, kaza arıza gibi teknik nedenler, yağmur, sel, toprak kayması gibi doğal afetler, hükümetçe işyerine el konulması; belediyece iş çatışması nedeniyle işyerinin kapatılması gibi hukuki nedenlerle doğabilen kaçınılamayan ve önceden görülmeyen bir olay tanımlanmaktadır.

Nuri Çelik, İş Hukuku Dersleri, 16 . baskı, İstanbul 2003 s. 218

İşçiyi iş yerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması işçi için haklı nedenle derhal fesih hakkını doğurmaktadır.

Zorlayıcı sebeplerle işçinin derhal fesih yapabilmesi için, işin tamamen durması, bir haftadan fazla süre ile devam etmesi ve bir haftadan uzun süren durmanın zorlayıcı bir sebepten (sel, deprem gibi) kaynaklanması gerekmektedir.

Ekonomik kriz, durgunluk ve makinelerde bakım gibi durumlar zorlayıcı sebeplerden sayılmamaktadır.

İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17 nci maddedeki bildirim süresini aşması

İşçinin herhangi bir nedenle göz altına alınması veya tutuklanması durumunda devamsızlık süresinin;

– İşyerindeki kıdemi 6 aya kadar olanlar için 2 hafta,
– İşyerindeki kıdemi 6 aydan 1,5 yıla kadar olanlar için 4 hafta,
– İşyerindeki kıdemi 1,5 yıldan 3 yıla kadar olanlar için 6 hafta,
– şyerindeki kıdemi 3 yıldan fazla olanlar için 8 hafta

yukarıdaki süreleri aşması durumunda işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı tanınmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir